Ben je snel overprikkeld? Voelt geluid soms harder dan normaal, raak je geïrriteerd door kleine dingen of heb je na een drukke dag vooral behoefte aan stilte? Misschien vraag je je regelmatig af: waarom ben ik zo snel overprikkeld?

Overprikkeling kan ontzettend vermoeiend zijn. Zeker wanneer je ondertussen gewoon door blijft gaan. Je werk, je gezin, sociale afspraken, je telefoon, boodschappen, gesprekken, verwachtingen… Op zichzelf zijn het misschien geen enorme dingen. Maar alles bij elkaar kan het behoorlijk veel zijn.

En soms merk je pas dat het te veel is wanneer je lichaam en hoofd eigenlijk al over hun grens heen zijn.

In dit artikel lees je wat overprikkeling is, 7 signalen dat je mogelijk te veel prikkels verwerkt en vooral: wat je kunt doen om weer meer rust en ruimte te ervaren.

Wat is overprikkeling?

Iedere dag krijgt je brein ontzettend veel informatie te verwerken. Niet alleen via je zintuigen, zoals geluid, licht, geuren en aanraking. Ook gedachten, emoties, gesprekken, verwachtingen en alles wat je op een dag moet onthouden vragen aandacht.

Meestal verwerkt je brein deze informatie grotendeels automatisch. Bij overprikkeling lukt het tijdelijk minder goed om alle binnenkomende informatie te verwerken en te filteren. Daardoor kan het voelen alsof alles tegelijk binnenkomt.

Je kunt bijvoorbeeld merken dat je:

• sneller geïrriteerd raakt;
• moeite hebt met geluid of drukte;
• minder goed kunt nadenken;
• behoefte hebt aan alleen zijn;
• lichamelijk gespannen bent;
• ontzettend moe bent, maar toch niet kunt ontspannen.

Overprikkeling kan verschillende oorzaken hebben. Een periode van stress, weinig slaap, een volle agenda of langdurige mentale belasting kan ervoor zorgen dat je minder ruimte hebt om alle prikkels te verwerken. (Haposten)

En dat is belangrijk om te weten:

Snel overprikkeld zijn betekent niet automatisch dat er iets mis is met jou.

Soms is het juist een signaal van je lichaam dat er al langere tijd meer van je gevraagd wordt dan je kunt herstellen.

Waarom ben ik zo snel overprikkeld?

Er is niet één oorzaak voor overprikkeling.

Misschien ben je van nature gevoelig voor prikkels. Misschien heb je een periode achter de rug waarin je veel stress hebt ervaren. Misschien slaap je slecht of draag je al langere tijd veel verantwoordelijkheid.

Maar vaak is het een combinatie.

Een drukke werkdag, daarna boodschappen, kinderen ophalen, koken, een volle woonkamer, telefoontjes, berichten en ondertussen in je hoofd alvast bedenken wat er morgen allemaal moet gebeuren.

Je lichaam krijgt nauwelijks een moment waarop het echt kan herstellen.

Daarom kan iets kleins ineens de druppel zijn.

Niet omdat dat ene geluid, die ene vraag of die ene afspraak zo verschrikkelijk is.

Maar omdat je beker al behoorlijk vol zat.

7 signalen dat je overprikkeld bent

1. Je lontje wordt steeds korter

Je kunt normaal gesproken best wat hebben. Maar wanneer je overprikkeld bent, kan een klein geluid, een vraag van je kind of een onverwachte verandering ineens enorm binnenkomen.

Je reageert misschien feller dan je zou willen.

En achteraf denk je:

Waarom reageerde ik hier nou zo heftig op?

Dat betekent niet dat je een slechte ouder, partner of collega bent.

Het kan simpelweg betekenen dat je op dat moment weinig ruimte meer over had.

2. Je hoofd blijft maar doorgaan

Je lichaam is moe, maar je gedachten blijven doorgaan.

Wat moet ik morgen doen?

Heb ik die mail al beantwoord?

Wat eten we vanavond?

Waarom zei die persoon dat eigenlijk?

Wat moet ik nog regelen?

Je gaat zitten om even rust te nemen, maar in je hoofd lijkt het juist drukker te worden.

Dat kan een teken zijn dat je systeem nog niet voldoende uit de actiestand is gekomen.

3. Geluid, licht en drukte komen harder binnen

Wanneer je overprikkeld bent, kunnen gewone prikkels ineens veel intenser voelen.

De televisie staat te hard.

Iemand praat tegen je terwijl je probeert iets anders te doen.

Je telefoon blijft maar meldingen geven.

In een drukke winkel voel je jezelf steeds onrustiger worden.

Je merkt misschien dat je steeds meer behoefte hebt aan stilte en een rustige omgeving.

4. Je bent moe, maar kunt niet ontspannen

Dit is misschien wel een van de meest verwarrende signalen.

Je weet dat je rust nodig hebt.

Je gaat op de bank zitten.

Maar je voelt je nog steeds gespannen.

Je gedachten blijven actief en je lichaam voelt alsof het nog steeds “aan” staat.

Daardoor kan het lijken alsof je niet kunt ontspannen, terwijl je eigenlijk juist heel hard aan het proberen bent om te ontspannen.

Rust ontstaat namelijk niet altijd door simpelweg niets te doen.

Soms heeft je lichaam eerst tijd en veiligheid nodig om daadwerkelijk te kunnen zakken.

5. Je hebt behoefte aan afzondering

Na een drukke dag wil je misschien helemaal niemand meer zien.

Geen gesprekken.

Geen afspraken.

Geen vragen.

Geen telefoon.

Gewoon even alleen.

Dat kan een gezonde behoefte aan herstel zijn.

Het wordt vooral interessant wanneer je merkt dat je leven steeds kleiner wordt omdat bijna alles te veel energie kost.

Dan kan het helpen om niet alleen te kijken naar hoe je prikkels kunt vermijden, maar ook naar waarom je draagkracht op dit moment zo laag is.

6. Je voelt je lichamelijk gespannen

Overprikkeling speelt zich niet alleen in je hoofd af.

Je kunt bijvoorbeeld merken dat je:

• je kaken aanspant;
• je schouders optrekt;
• oppervlakkiger ademt;
• onrustig bent;
• sneller hoofdpijn krijgt;
• moeilijk kunt stilzitten;
• lichamelijk vermoeid bent.

Stress en prikkels kunnen zich dus ook lichamelijk laten voelen.

Je lichaam vertelt soms eerder dan je hoofd dat het genoeg is geweest.

7. Je hebt het gevoel dat je altijd “aan” staat

Misschien is dit uiteindelijk wel het belangrijkste signaal.

Je bent voortdurend bezig.

Met zorgen.

Met regelen.

Met nadenken.

Met reageren.

Met plannen.

Zelfs wanneer je vrij bent, voelt het alsof je nog steeds iets moet.

En misschien verlang je vooral naar één ding:

rust.

Niet nóg een tip.

Niet nóg een planning.

Niet nóg iets dat je van jezelf moet.

Maar gewoon weer het gevoel dat je kunt ademhalen en aanwezig kunt zijn in je eigen leven.

Wat helpt tegen overprikkeling?

Wanneer je vaak overprikkeld bent, is het verleidelijk om vooral te kijken naar de prikkels die je moet vermijden.

Minder telefoon.

Minder afspraken.

Geen drukke plekken.

Meer stilte.

Dat kan zeker helpen.

Maar er is nog een belangrijke vraag:

Waarom is mijn draagkracht op dit moment zo laag?

Als je regelmatig overprikkeld raakt, kan het waardevol zijn om niet alleen naar de buitenwereld te kijken, maar ook naar wat er vanbinnen gebeurt.

Leef je al lange tijd op wilskracht?

Neem je weinig echte pauzes?

Leg je de lat hoog voor jezelf?

Vind je het moeilijk om grenzen aan te geven?

Draag je veel verantwoordelijkheid?

Ben je gewend om vooral door te gaan?

Of ben je misschien zo gewend geraakt aan spanning dat je nauwelijks nog merkt hoeveel spanning je eigenlijk vasthoudt?

Dat zijn geen vragen die je in één middag hoeft op te lossen.

Maar ze kunnen wel het begin zijn van verandering.

5 kleine manieren om vandaag meer rust te creëren

Je hoeft niet meteen je hele leven om te gooien.

Begin klein.

1. Bouw overgangsmomenten in.
Ga niet rechtstreeks van werk naar kinderen, boodschappen en koken. Geef jezelf, als het kan, een paar minuten om letterlijk te landen.

2. Verminder onnodige prikkels.
Zet meldingen uit, leg je telefoon regelmatig weg en kijk welke prikkels je eigenlijk helemaal niet nodig hebt.

3. Ga naar buiten.
Een rustige wandeling kan helpen om letterlijk afstand te nemen van alles wat je gedurende de dag hebt opgenomen.

4. Luister eerder naar je lichaam.
Wacht niet tot je volledig leeg bent. Probeer eerder op te merken wanneer je spanning oploopt.

5. Vraag jezelf: wat heb ik nu nodig?
Niet: Wat moet ik nog doen?
Maar: Wat heb ik nu nodig om me weer wat meer mezelf te voelen?

Dat kan rust zijn.

Maar misschien ook beweging, eten, slaap, verbinding, huilen, buiten zijn of juist even helemaal niets.

Je hoeft niet te leren om alles maar beter aan te kunnen

Dit vind ik misschien wel de belangrijkste boodschap.

Wanneer je snel overprikkeld raakt, kan de oplossing lijken te zijn dat jij jezelf moet aanpassen.

Je moet sterker worden.

Beter plannen.

Meer ontspannen.

Beter omgaan met prikkels.

Meer structuur aanbrengen.

Maar soms is de vraag niet:

“Hoe kan ik nóg meer aan?”

Maar:

“Waarom vraag ik eigenlijk zo veel van mezelf?”

Meer rust begint niet altijd met minder doen.

Het begint vaak met beter leren luisteren naar wat je lichaam, je hoofd en je gevoel je vertellen.

En misschien betekent dat soms dat je vertraagt.

Grenzen stelt.

Verwachtingen loslaat.

Of opnieuw ontdekt wat voor jou werkelijk belangrijk is.

Wanneer is het goed om hulp te zoeken?

Als je regelmatig overprikkeld bent en merkt dat het je dagelijks leven beïnvloedt, kan het fijn zijn om hier niet alleen mee rond te blijven lopen.

Zeker wanneer je voortdurend moe bent, slecht slaapt, veel spanning ervaart, steeds minder aankunt of het gevoel hebt dat je jezelf een beetje bent kwijtgeraakt.

Een psychosociaal therapeut kan samen met je onderzoeken wat er onder je stress en overprikkeling ligt en welke veranderingen jou kunnen helpen om weer meer balans te ervaren.

Bij mijn begeleiding kijk ik niet alleen naar je gedachten, maar juist naar het geheel: je lichaam, je leefstijl, je patronen, je grenzen en wat jij nodig hebt om meer rust te ervaren.

Tot slot

Misschien ben je niet “te gevoelig”.

Misschien ben je gewoon al een tijdje te veel aan het dragen.

Overprikkeling kan een uitnodiging zijn om even stil te staan en opnieuw te luisteren.

Niet naar wat er allemaal nog moet.

Maar naar jezelf.

Wat heb jij nodig om weer thuis te komen bij jezelf?

Wil je onderzoeken waar jouw stress en overprikkeling vandaan komen en hoe je weer meer rust kunt ervaren? Bekijk of mijn online 1:1 begeleiding of 8weekse traject bij je past.

Je kunt altijd vrijblijvend contact met me opnemen voor meer info. 

Lees ook:

Waarom je lichaam niet meer kan ontspannen

Waarom ben ik moe, zelfs als ik genoeg slaap?

Waarom blijf ik piekeren?

Hoe herken je een overprikkeld zenuwstelsel?